Besplatna legalizacija objekta — ko ispunjava uslove?

Naknada za ozakonjenje je novčani iznos koji vlasnik bespravnog objekta plaća u korist Fonda za zaštitu životne sredine ili budžeta opštine kao uslov za dobijanje Rešenja o ozakonjenju. Iznos naknade se izračunava na osnovu površine objekta, zone u kojoj se nalazi i starosti objekta.

Besplatna legalizacija (oslobađanje od naknade za ozakonjenje) uvedena je Zakonom o ozakonjenju iz 2015. godine kao socijalna mera — da se vlasnicima u teškom materijalnom položaju ili vlasnicima jednostavnih seoskih i stambenih objekata ne onemogući legalizacija zbog finansijske prepreke.

Zakon o ozakonjenju predviđa dve osnove za oslobađanje od naknade: socijalnu i po tipu i starosti objekta. Obe osnove mogu se primeniti istovremeno ako ih vlasnik ispunjava.

Pravo na besplatnu legalizaciju po socijalnom osnovu imaju vlasnici koji ispunjavaju SVE sledeće uslove istovremeno:

• Korisnici su novčane socijalne pomoći — imaju aktivan status korisnika koji se dokazuje potvrdom Centra za socijalni rad
• Objekat je jedini stambeni objekat vlasnika i svih članova njegovog porodičnog domaćinstva
• Svi članovi domaćinstva nemaju ni jednu drugu nepokretnost u Srbiji
• Objekat se koristi isključivo za stanovanje (nije privreda, nije kirija, nije odmor)

Korisnici penzije, nezaposlene osobe i socijalno ugroženi koji nisu formalni korisnici socijalne pomoći NE ispunjavaju automatski ovaj uslov — moraju imati aktivan status korisnika MNP (materijalno obezbeđenje porodice) koji dodeljuje Centar za socijalni rad.

Pored socijalnog kriterijuma, određene kategorije objekata su oslobođene naknade bez obzira na materijalni status vlasnika:

• Objekti izgrađeni do 1. marta 1932. godine (pre uvođenja prvog modernog urbanističkog zakonodavstva u Srbiji)
• Objekti koji se nalaze na područjima gde nije bila doneta urbanistička dokumentacija ni u vreme gradnje — tzv. 'bijeli putevi' i slična seoska područja bez plana
• Pomoćni objekti jednostavne konstrukcije ispod 25 m² koji nemaju temelje i mogu biti rastavljeni

Pravni osnov za oslobađanje od naknade za ozakonjenje je Zakon o ozakonjenju objekata (Sl. glasnik RS br. 96/2015 sa izmenama), a precizno je razrađen Uredbom o načinu obračuna naknade za ozakonjenje. Opštinski organi su dužni da primene ove odredbe pri donošenju rešenja o ozakonjenju.

Ako smatrate da ispunjavate uslove za oslobađanje, a opštinski organ nije primenio ovu odredbu, imate pravo na žalbu Ministarstvu nadležnom za poslove građevinarstva u roku od 8 dana od prijema rešenja.

Oslobađanje od naknade za ozakonjenje ne znači da je postupak potpuno bez troškova. Sledeći troškovi se i dalje plaćaju:

• Geodetski snimak objekta — naručujete ga od ovlašćene geodetske firme, iznos je obično 30.000 do 80.000 dinara za standardnu seosku kuću
• Izrada elaborata za upis u katastar — deo geodetske usluge, uključen u cenu snimka
• Republička administrativna taksa za podnošenje zahteva za ozakonjenje
• Taksa za upis u katastar nepokretnosti — plaća se RGZ-u pri upisu po rešenju o ozakonjenju
• Eventualni notarski troškovi za overu izjave o starosti objekta ili ugovora

Postupak za besplatnu legalizaciju je isti kao i za redovnu, samo je potrebno priložiti dodatnu dokumentaciju kojom dokazujete osnov za oslobađanje od naknade.

1. Pribavite geodetski snimak objekta od ovlašćene geodetske firme
2. Ako koristite socijalni osnov — pribavite potvrdu Centra za socijalni rad da ste korisnik MNP, i potvrdu da nema drugog stambenog objekta (izvod iz katastra po JMBG-u svih članova domaćinstva)
3. Popunite i podnesite zahtev za ozakonjenje kod opštinskog Odeljenja za urbanizam i građevinarstvo
4. U zahtevu eksplicitno navedite osnov za oslobađanje od naknade i priložite dokaze
5. Organ utvrđuje da li su ispunjeni uslovi i u rešenju o ozakonjenju navodi da je naknada 0 ili izostavlja nalog za plaćanje
6. Sa Rešenjem o ozakonjenju podnosite zahtev RGZ-u za upis u katastar

Postupak je identičan — ista dokumentacija, isti koraci, isti organ koji rešava. Jedina razlika je u tome da vlasnici koji ispunjavaju uslove ne dobijaju opštinski nalog za plaćanje naknade za ozakonjenje ili taj nalog glasi na iznos 0. Sve ostalo — geodetski snimak, takse, rok čekanja na rešenje — isto je kao i u redovnom postupku.

Vremenski rokovi za besplatnu i redovnu legalizaciju su isti — zakonski rok za rešavanje zahteva je 30 dana, ali u praksi može biti duže u zavisnosti od opterećenosti opštinskog organa.

Ako ne ispunjavate uslove za oslobađanje od naknade, legalizaciju plaćate po redovnom cenovniku koji zavisi od površine objekta i zone. I u tom slučaju, legalizacija je finansijski isplativa — nelegalizovani objekat se ne može prodati, naslediti bez problema, ni hipotekovati, što mu dugoročno umanjuje vrednost daleko više od troška legalizacije.

Naknada za ozakonjenje se često može platiti i na rate — proverite ovu mogućnost kod nadležne opštine. Neplaćanje naknade blokira dobijanje rešenja o ozakonjenju.

Ispod su odgovori na najčešća pitanja o oslobađanju od naknade za ozakonjenje.

Penzioner koji prima samo penziju NE ispunjava automatski uslove za besplatnu legalizaciju. Osnov nije status penzionera, već status korisnika novčane socijalne pomoći (MNP) koji se dobija od Centra za socijalni rad na osnovu materijalnog stanja. Penzioner sa niskom penzijom može aplicirati za MNP, i ako ga dobije — može se pozvati na besplatnu legalizaciju.

Ne. Socijalni osnov zahteva da je objekat koji se legalizuje jedini stambeni objekat vlasnika i svih članova njegovog domaćinstva. Ako imate bilo koji drugi objekat u vlasništvu ili suvlasništvu, ne ispunjavate ovaj uslov za besplatnu legalizaciju po socijalnom osnovu. Ipak, možda ispunjavate uslov po osnovu tipa i starosti objekta.

Za socijalni osnov: potvrda Centra za socijalni rad da ste korisnik MNP, plus izvod iz katastra (po JMBG svakogčlana domaćinstva) koji dokazuje da nema druge nepokretnosti. Za osnov po starosti objekta: dokaz o godištu gradnje — stare katastarske karte, fotografije, izjava svedoka overena kod notara. Tačan popis dokumentacije proverite kod nadležne opštine jer se detalji mogu razlikovati.

Da — Zakon o ozakonjenju predviđa mogućnost plaćanja naknade u ratama. Uslovi rata (broj rata, rok, kamate) regulisani su opštinskim odlukama i mogu se razlikovati po opštinama. Kod nadležnog organa tražite informaciju o mogućnosti ratnog plaćanja pre podnošenja zahteva.